Uitgooien: de laatste dart is een dubbel, en bust kost je de beurt

Wat je na deze les kunt

• uitleggen wat dubbel uit betekent en wanneer de bull als dubbel telt
• de bust-regel in drie gevallen toepassen en zeggen waar je score heen gaat
• zeggen wanneer game shot geldt en wat de schrijver wel en niet mag zeggen

Dubbel uit

Een leg win je door precies op nul te eindigen. De dart die je op nul brengt, moet in de dubbelring zitten. Dat is de regel die darten zo spannend maakt. Heb je nog 40 over, dan moet je dubbel 20 raken: een ring van 8 mm breed op bijna tweeënhalve meter. Heb je nog 32 over, dan is het dubbel 16. Heb je nog 50 over, dan mag je op de bull gooien, want de bull telt als dubbel 25. Een enkele 40 bestaat niet, en 40 in twee enkele 20's is geen finish.

Je begint een leg zonder dubbel: elke dart die in het bord zit, telt vanaf het begin mee. Dat heet een open start. Alleen het einde is streng. Op sommige avonden spelen clubs "dubbel in", waarbij je ook met een dubbel moet beginnen; dat is een afspraak voor die avond, niet de standaard. Staat er niets anders in de aankondiging, dan is het open start en dubbel uit.

Drie manieren om bust te gaan

Wat gebeurt er als je meer gooit dan je over hebt? Dan ben je bust, en je beurt telt niet. Je score gaat terug naar wat hij was voordat je deze beurt begon, en je tegenstander is aan de beurt. Er zijn drie manieren om bust te gaan.

Het eerste geval is het duidelijkst: je gooit meer dan je nodig hebt. Het tweede geval verrast beginners: je komt precies op nul, maar de laatste dart was een enkele 16 en geen dubbel. Dan is het alsof je te veel hebt gegooid. Het derde geval is het gemeenste: je houdt 1 over. Een rest van 1 kun je nooit uitgooien, want de kleinste dubbel is 2. Daarom is 1 overhouden meteen bust.

In alle drie de gevallen gaat je score terug naar het begin van de beurt. Stond je op 32 en gooide je 35, dan sta je weer op 32. De schrijver schrijft een nul bij gegooid en de oude rest bij rest. Op tv roept de caller dan "no score".

Op de tekening staan de vier regels uit de tabel naast elkaar: drie keer bust, met de score die terugspringt naar het begin van de beurt, en één keer uit.

Bust met de eerste dart

Je hoeft niet alle drie je darts te gooien om bust te gaan. Sta je op 32 en gooi je met je eerste dart een T20, dan ben je meteen bust: 60 is meer dan 32. Je beurt is dan voorbij, en je gooit de twee darts in je hand niet meer. Hetzelfde geldt als je met je tweede dart op 1 uitkomt. Het is dus zaak om vóór elke dart te weten wat je rest is, niet alleen vóór de beurt.

Een rest die precies past

Het omgekeerde kan ook: je bent eerder klaar dan drie darts. Sta je op 40 en raak je met je eerste dart dubbel 20, dan is de leg uit. De twee darts die je nog in je hand hebt, gooi je niet meer. En gooi je er per ongeluk toch nog een, dan telt die niet: de leg was al voorbij.

Alleen als het klopt

Zodra je met de juiste dubbel op nul eindigt, roept de schrijver of de scheidsrechter "game shot". Dat is de officiële bevestiging dat de leg, de set of de match voorbij is. Game shot is alleen geldig als de darts die je gooide precies het aantal punten zijn dat je nodig had. De laatste dart moet de benodigde dubbel raken. Haal je darts pas uit het bord als de score is afgeroepen of geschreven. Valt een dart eruit voordat je hem eruit haalt, dan telt hij niet, ook bij een finish.

Een verkeerde roep

Soms roept de schrijver te vroeg of verkeerd "game shot", bijvoorbeeld omdat hij jouw rest verkeerd op het bord had staan. Dan geldt: corrigeren jullie het meteen, dan herstel je de fout en speel je verder. Corrigeert niemand het direct, dan blijft het game shot staan en is de leg voorbij. Is er een onafhankelijke caller, dan is zijn beslissing bindend. De mogelijkheid om een verkeerd game shot te herstellen vervalt zodra de volgende leg is begonnen of jullie allebei de baan hebben verlaten.

Hier zit een les in: kijk na elke beurt op het schrijfbord. Wie zijn eigen rest kent, hoort meteen of "game shot" terecht is.

De speler die achter de oche staat, mag de schrijver of scheidsrechter op elk moment vragen wat hij gegooid heeft en wat hij nog nodig heeft. De schrijver antwoordt met het getal: "32", "40", "121". Wat hij niet mag, is zeggen hoe je moet uitgooien. "Dubbel 16" is een advies, en dat geeft een schrijver niet. Ook niet als hij je wil helpen, ook niet als het je eigen clubgenoot is. Hetzelfde geldt voor de caller op tv: "you require 32", nooit "double 16".

Hoe je van 32 naar nul komt, moet je dus zelf weten. Daarom is les 5 een rekenles: de routes van elke rest naar de dubbel. Wie die kent, hoeft nooit te vragen.

Over het uitgooien zijn de NDB, de WDF en de PDC het bijna helemaal eens. Dit zijn de kleine verschillen.

De regel die je op de club leert, is dus de regel die je op tv ziet. Alleen de afhandeling van een fout door de schrijver is bij de WDF en de PDC iets uitgebreider.

1. Speel een leg en zeg vóór elke dart hardop wat je rest is en welke dubbel je nodig hebt.
2. Ga expres één keer bust door 1 over te houden, en kijk wat de schrijver opschrijft: een nul bij gegooid en je oude rest.
3. Schrijf een partij en roep "game shot" alleen als je zelf hebt gecontroleerd dat de laatste dart in de dubbel zat en de rest nul is.

Wie de bust-regel kent, wint de legs die anderen weggooien.

De vijf dingen die je uit deze les moet onthouden:

1. Dubbel uit: de laatste dart in de dubbelring, of de bull bij een rest van 50.
2. Bust: meer dan de rest, nul zonder dubbel, of 1 over; de beurt telt niet.
3. Na een bust gaat je score terug naar het begin van die beurt.
4. Game shot alleen bij exact nul op een dubbel; een dart na de finish telt niet.
5. De schrijver zegt wat je nodig hebt, nooit hoe: "32", niet "dubbel 16".